سم کنه کش فن پروپاترين (دانيتول) فلزي بهاور شيمي 1 ليتري

باغدار وقتی برگ‌های درختش را زیر نور خورشید می‌بیند و آن رنگ برنزی مرگ‌آسا را تشخیص می‌دهد، می‌داند وقت برای آزمایش و خطا ندارد. کنه‌های تتراناکوس و پانونرکوس در هوای گرم از هر آفت دیگری جمعیت‌شان را چند برابر می‌کنند. سم کنه‌کش فن‌پروپاترین با نام تجاری دانیتول، ساخت شرکت بهاور شیمی، یکی از معتبرترین انتخاب‌ها برای کنترل این آفت در طیف گسترده‌ای از محصولات کشاورزی است.

فرمول شیمیایی و آنالیز محصول

ماده مؤثره این سم، فن‌پروپاترین (Fenpropathrin) با فرمول شیمیایی $C_{22}H_{23}NO_{3}$ است. این ترکیب متعلق به گروه پیرتروئیدهای سنتزی است و درصد ماده مؤثره در فرمولاسیون دانیتول بهاور شیمی معادل ۱۰٪ به صورت امولسیون کنسانتره (EC) می‌باشد. وزن مولکولی آن ۳۴۹.۴۲ گرم بر مول است. نقطه ذوب آن حدود ۴۷ تا ۴۸ درجه سانتی‌گراد بوده و در حلال‌های آلی محلول‌پذیری بالایی دارد.

مکانیسم اثر

فن‌پروپاترین از نوع پیرتروئید تایپ ۲ با خاصیت دوگانه کنه‌کشی و حشره‌کشی است. مسیر اثر آن به این صورت است:

ماده مؤثره پس از تماس با بدن کنه یا بلع توسط آن، به کانال‌های سدیم وابسته به ولتاژ در غشای سلول‌های عصبی متصل می‌شود. این اتصال باعث می‌شود کانال‌های سدیم در حالت باز بمانند و جریان مداوم یون سدیم به داخل سلول شکل گیرد. نتیجه این فرآیند، دپولاریزاسیون طولانی‌مدت و تحریک مکرر اعصاب است که ابتدا به تشنج، سپس فلج و در نهایت مرگ کنه منجر می‌شود. این مکانیسم روی تمام مراحل رشدی کنه از تخم تا بالغ اثرگذار است، هرچند بیشترین کارایی روی نمف‌ها و بالغین دیده می‌شود.

موارد استفاده و مزایا

دانیتول بهاور شیمی برای کنترل طیف گسترده‌ای از کنه‌های آفت کشاورزی کاربرد دارد. مهم‌ترین هدف‌های آن عبارتند از:

کنه قرمز اروپایی (Panonychus ulmi) روی درختان سیب، گلابی، آلو، شلیل و انگور؛ کنه تارتن دولکه‌ای (Tetranychus urticae) روی توت‌فرنگی، خیار، بادمجان و خربزه؛ کنه قرمز مرکبات (Panonychus citri) روی لیمو، پرتقال و نارنگی؛ کنه پسته؛ کنه‌های مضر روی کیوی و انار.

مزیت اصلی این محصول سرعت عمل آن است. اثر ضربتی فن‌پروپاترین در عرض چند ساعت قابل مشاهده است و باغدار می‌تواند خیلی زود از کاهش جمعیت آفت مطمئن شود. ماندگاری اثر در شرایط آب‌وهوایی معتدل تا سه هفته گزارش شده است.

بهترین زمان مصرف

زمان طلایی استفاده از دانیتول، هنگامی است که میانگین دما تا ۳۰ درج تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد باشد. این شرایط معمولاً در اوایل اردیبهشت، اوایل خرداد و اواخر شهریور دست می‌دهد. بهترین ساعت محلول‌پاشی، صبح زود یا عصر پس از افول گرما است تا از تبخیر سریع و آسیب حرارتی به برگ جلوگیری شود. مصرف در دمای بالای ۳۵ درجه توصیه نمی‌شود.

در چرخه مدیریت تناوبی سموم، مصرف دانیتول نباید بیش از دو نوبت در یک فصل باشد تا از بروز مقاومت در جمعیت کنه جلوگیری گردد.

میزان مصرف

برای محلول‌پاشی روی درختان میوه، سبزیجات و صیفی‌جات، دوز توصیه‌شده یک لیتر از محصول در هر هزار لیتر آب است. این معادل یک در هزار یا ۱ میلی‌لیتر در یک لیتر آب می‌شود. برای باغات پرتراکم یا جمعیت‌های بسیار بالای کنه، برخی متخصصان دوز را تا ۱.۵ لیتر در هزار لیتر افزایش می‌دهند، اما این اقدام باید با احتیاط و در نظر گرفتن فاصله تا برداشت صورت گیرد.

روش مصرف

تنها روش مصرف مجاز این سم، محلول‌پاشی است. قبل از استفاده، ظرف را خوب تکان دهید. ابتدا نصف مخزن را با آب پر کنید، مقدار مورد نیاز سم را اضافه کنید و سپس بقیه آب را اضافه کرده و هم بزنید. برای پوشش کامل سطح برگ، از نازل‌های مناسب با فشار متعادل استفاده کنید. پشت برگ‌ها محل تجمع اصلی کنه است و باید به خوبی پوشش داده شود.

احتیاط، هشدارها و اختلاط‌پذیری

دانیتول با سموم قلیایی مثل برخی قارچ‌کش‌های محتوی مس مثل بردو و هیدروکسید مس سازگاری ندارد و نباید مخلوط شود. اختلاط با روغن‌های معدنی و گوگرد نیز می‌تواند باعث سوختگی برگ شود، به خصوص در دماهای بالا.

دوره کارنس این سم بسته به محصول متفاوت است؛ برای سبزیجات و توت‌فرنگی حداقل ۷ روز، برای درختان میوه حداقل ۱۴ روز قبل از برداشت رعایت شود.

این ماده برای زنبور عسل سمی است. محلول‌پاشی در دوره گل‌دهی ممنوع است. برای ماهیان و آبزیان نیز بسیار خطرناک است و نباید در نزدیکی منابع آبی استفاده شود. از تجهیزات حفاظت فردی شامل دستکش، عینک، ماسک و لباس محافظ حتماً استفاده کنید. ظرف خالی را سوراخ کرده و طبق مقررات زیست‌محیطی دفع نمایید.

نتیجه‌گیری

فن‌پروپاترین دانیتول بهاور شیمی یک کنه‌کش شناخته‌شده با پشتوانه مصرف گسترده در باغات ایران است. رعایت دوز صحیح، زمان‌بندی مناسب و تناوب با سموم دیگر، کارایی این محصول را در مدیریت کنه به حداکثر می‌رساند و از بروز مقاومت جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول

۱. آیا دانیتول روی تخم کنه هم اثر دارد؟

اثر این سم بر تخم کنه محدود است. بیشترین اثرگذاری روی لارو و بالغین است. برای پوشش کامل چرخه زندگی، مصرف دوم با فاصله ۷ تا ۱۰ روز توصیه می‌شود.

۲. آیا می‌توان دانیتول را با ابامکتین مخلوط کرد؟

این اختلاط از نظر فنی ممکن است، اما از آنجا که هر دو ماده سمیت بالایی دارند، احتمال سوختگی برگ افزایش می‌یابد. پیش از هر اختلاطی، تست روی چند شاخه انجام دهید.

۳. در خاک‌های شنی آیا دوز متفاوتی لازم است؟

دوز محلول‌پاشی تغییر نمی‌کند، چون سم روی برگ اعمال می‌شود نه خاک. اما در این مناطق به دلیل تبخیر سریع، محلول‌پاشی در ساعات خنک‌تر روز ضروری‌تر است.

۴. چند روز بعد از مصرف می‌توان نتیجه را ارزیابی کرد؟

کاهش محسوس در تحرک کنه‌ها معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت قابل مشاهده است. ارزیابی دقیق جمعیت را ۵ تا ۷ روز بعد انجام دهید.

۵. آیا دانیتول برای مرکبات در شرایط گرم مناسب است؟

بله، اما مصرف در دمای بالای ۳۵ درجه توصیه نمی‌شود. بهترین زمان، اوایل صبح یا غروب در ماه‌های بهار و اوایل پاییز است.

۶. فاصله بین دو نوبت سم‌پاشی با دانیتول چقدر باشد؟

حداقل ۱۰ روز فاصله بین دو نوبت مصرف در نظر بگیرید. بیش از دو نوبت در یک فصل مصرف نکنید.

۷. آیا کنه‌کش دانیتول برای توت‌فرنگی مناسب است؟

بله، اما دوره کارنس ۷ روزه را جدی بگیرید. با توجه به چرخه برداشت مکرر توت‌فرنگی، زمان‌بندی مصرف اهمیت زیادی دارد.

۸. آیا این سم روی کنه‌های شکارگر مفید هم اثر می‌گذارد؟

متأسفانه فن‌پروپاترین به کنه‌های شکارگر مثل Phytoseiidae هم آسیب می‌زند. در باغاتی که از کنه‌کش‌های بیولوژیک یا کنه‌های شکارگر استفاده می‌شود، مصرف این سم چرخه کنترل بیولوژیک را مختل می‌کند.

۹. ظرف خالی دانیتول را چطور دفع کنیم؟

ظرف را سه بار با آب بشویید و آب شستشو را به محلول سمپاش اضافه کنید. سپس ظرف را سوراخ کرده تا قابل استفاده مجدد نباشد و به مراکز جمع‌آوری پسماند کشاورزی تحویل دهید.

۱۰. تفاوت دانیتول بهاور شیمی با سایر برندهای فن‌پروپاترین چیست؟

ماده مؤثره در همه برندها یکسان است. تفاوت در کیفیت فرمولاسیون، خلوص ماده مؤثره و پایداری در نگهداری است. بهاور شیمی از تولیدکنندگان باسابقه ایرانی است و محصولاتش دارای پروانه ساخت از سازمان حفظ نباتات هستند.

خرید آنلاین

اگر به دنبال تهیه سم کنه‌کش فن‌پروپاترین دانیتول بهاور شیمی یک‌لیتری با قیمت مناسب و ضمانت اصالت کالا هستید، می‌توانید مستقیم از فروشگاه اینترنتی کیمیاکشت سفارش خود را ثبت کنید.