کود دی‌آمونیوم فسفات چیست؟ کاربرد، زمان مصرف و راهنمای خرید

کود دی‌آمونیوم فسفات یا DAP برای رسوندن فسفر و نیتروژن به گیاه مصرف می‌شه. فسفر به رشد ریشه و شروع رشد کمک می‌کنه و نیتروژن برای برگ و ساقه لازمه. اگه خاک این مواد رو کم داشته باشه، این کود می‌تونه بخشی از نیاز گیاه رو برطرف کنه. اما کود کاملی نیست: پتاسیم نداره و قرار نیست همه نیازهای گیاه رو به‌تنهایی تأمین کنه. [۱] [۲]

موقع خرید به نوشته روی کیسه نگاه کنید، نه رنگ دونه‌ها. دو کود ممکنه ظاهر شبیهی داشته باشن، ولی ترکیب و روش مصرفشون فرق کنه.

فهرست مطالب

1. عدد ۱۸-۴۶-۰ روی کیسه چه می‌گوید؟
2. دی‌آمونیوم فسفات با مونوآمونیوم فسفات چه فرقی دارد؟
3. کود DAP را چه زمانی و چطور مصرف کنیم؟
4. مزیت کود دی‌آمونیوم فسفات چیست و چه محدودیتی دارد؟
5. قبل از خرید DAP این پنج مورد را بررسی کنید
6. سؤال‌های رایج درباره کود دی‌آمونیوم فسفات
7. آیا DAP واقعاً ۴۶٪ فسفر خالص دارد؟
8. می‌توان DAP را با بذر مخلوط کرد؟
9. DAP بهتر است یا MAP؟
10. برای زمینی که فسفر زیادی دارد، DAP بخریم؟
11. منابع مقاله

عدد ۱۸-۴۶-۰ روی کیسه چه می‌گوید؟

روی بیشتر کیسه‌های DAP عدد ۱۸-۴۶-۰ رو می‌بینید. عدد اول، درصد نیتروژنه؛ عدد وسط، مقدار فسفات رو با معیار درج‌شده روی برچسب نشون می‌ده؛ عدد آخر هم می‌گه این کود پتاسیم نداره. لازم نیست فرمول شیمیایی حفظ کنید. برای انتخاب، همین نکته مهمه که این کود فسفر زیادی داره، مقداری نیتروژن هم می‌ده، ولی جای کود پتاس رو نمی‌گیره. [۱] [۳]

فرض کنید برای زمینتون هم کود اوره خریدید و هم DAP. هر دو نیتروژن دارن؛ پس مقدار اوره باید با در نظر گرفتن نیتروژن DAP تعیین بشه. اگه هر کدوم رو جداگانه و بی‌حساب مصرف کنید، ممکنه بیشتر از نیاز گیاه کود بدید. برای آشنایی با عددهای روی بسته‌ها، راهنمای خواندن برچسب کود رو ببینید. [۲]

ممکنه فروشنده به DAP بگه «کود سیاه». این اسم برای شناخت دقیق کود کافی نیست. قبل از خرید، نام و فرمول روی بسته رو چک کنید. در راهنمای کود سیاه توضیح دادیم این اسم در بازار به چه کودهایی گفته می‌شه.

دی‌آمونیوم فسفات با مونوآمونیوم فسفات چه فرقی دارد؟

هر دو کود فسفر و نیتروژن دارن؛ در فرمول‌های رایج جدول، DAP نیتروژن بیشتری داره و MAP فسفات بیشتری. پس فقط با قیمت کیسه تصمیم نگیرید؛ ببینید زمینتون به کدوم ترکیب نیاز داره. ضمناً MAP کاملاً محلول با MAP گرانوله یکی نیست و ممکنه فرمول متفاوتی داشته باشه. نوع مناسب برای دستگاه آبیاری یا روش مصرفتون رو از روی برچسب انتخاب کنید. تفاوت این دو کود به این معنی نیست که یکی همیشه محصول بیشتری می‌ده. [۴] [۵]

کود DAP را چه زمانی و چطور مصرف کنیم؟

در کشت‌هایی که به فسفر نیاز دارن، معمولاً قبل از کاشت یا موقع کاشت برای مصرف DAP برنامه‌ریزی می‌کنن. فسفر مثل بعضی مواد غذایی به‌راحتی در خاک جابه‌جا نمی‌شه؛ برای همین کود باید در جایی قرار بگیره که ریشه بهش برسه. اما دونه‌های کود رو مستقیم با بذر مخلوط نکنید؛ ممکنه جوانه آسیب ببینه. مقدار و محل قرار گرفتن کود باید برای همون کشت و دستگاه کاشت مشخص بشه. [۱] [۶]

اگه آزمایش خاک نشون داده فسفر زمین بالاست، DAP انتخاب خوبی برای تأمین نیتروژنِ تنها نیست؛ چون همراه نیتروژن، باز هم فسفر وارد خاک می‌کنید. از طرفی اگه گیاه پتاسیم کم داره، DAP اون کمبود رو جبران نمی‌کنه. برای آشنایی با مواد سازنده این کودها، مقاله مواد اولیه کود رو بخونید. [۲]

مزیت کود دی‌آمونیوم فسفات چیست و چه محدودیتی دارد؟

مزیت اصلی DAP اینه که با یک کود، هم فسفر می‌دید و هم بخشی از نیتروژن موردنیاز گیاه رو تأمین می‌کنید. برای زمینی که فسفر کمی داره، می‌تونه به شروع بهتر رشد کمک کنه. محدودیتش هم روشنه: پتاسیم نداره، تماسش با بذر می‌تونه آسیب‌زا باشه و مصرف اضافه‌اش در خاک پرفسفر فقط هزینه و کود اضافی به زمین تحمیل می‌کنه. [۱] [۲]

DAP گرانوله رو خودسرانه داخل مخزن آبیاری یا سمپاش نریزید. اول ببینید روی بسته چه روشی برای مصرف نوشته شده. موقع پخش هم اجازه ندید گرد کود وارد چشم و راه تنفستون بشه و نکات ایمنی بسته رو رعایت کنید.

قبل از خرید DAP این پنج مورد را بررسی کنید

1. نیاز زمین: اگه برای مزرعه خرید می‌کنید، نتیجه آزمایش خاک رو همراه داشته باشید تا معلوم باشه واقعاً چقدر فسفر لازم دارید.
2. کودهای قبلی: مقدار اوره، کود دامی و بقیه کودهایی رو که مصرف کردید بگید؛ ممکنه بخشی از نیاز زمین قبلاً تأمین شده باشه.
3. نام و فرمول: روی بسته باید نام کود، درصد مواد غذایی و مشخصات تولیدکننده روشن باشه. رنگ دونه‌ها معیار خرید نیست.
4. روش مصرف: از اول مشخص کنید کود رو با کودکار می‌دید یا روش دیگه‌ای دارید؛ هر نوع کود برای هر روشی مناسب نیست.
5. مقدار خرید: اول مقدار موردنیاز زمین رو مشخص کنید، بعد تعداد کیسه‌ها رو بخرید. بیشتر خریدن و بیشتر ریختن، لزوماً برداشت رو بیشتر نمی‌کنه.

اگه گیاهتون به هر سه ماده اصلی، یعنی نیتروژن و فسفر و پتاسیم نیاز داره، ترکیب DAP به‌تنهایی کافی نیست. برای شناخت یک ترکیب متعادل‌تر، کودهای ۲۰-۲۰-۲۰ رو هم ببینید؛ نوع و مقدار مصرف باید با گیاهتون جور باشه. راهنماهای بیشتری هم در بخش آموزش کودها داریم.

سؤال‌های رایج درباره کود دی‌آمونیوم فسفات

آیا DAP واقعاً ۴۶٪ فسفر خالص دارد؟

نه. عدد ۴۶، درصد فسفات رو با معیار P₂O₅ روی برچسب نشون می‌ده، نه درصد فسفر خالص. موقع مقایسه دو محصول، عددهایی رو کنار هم بذارید که با یک معیار نوشته شدن.

می‌توان DAP را با بذر مخلوط کرد؟

خودسرانه این کار رو نکنید. تماس کود با بذر، مخصوصاً در خاک خشک یا با مقدار زیاد، می‌تونه به جوانه آسیب بزنه. کودکار باید برای همون کشت تنظیم بشه تا کود در محل مناسب قرار بگیره.

DAP بهتر است یا MAP؟

اگه هم فسفر می‌خواید و هم نیتروژن بیشتری لازم دارید، DAP می‌تونه مناسب باشه. اگه نیتروژن کمتری همراه فسفر می‌خواید، MAP رو بررسی کنید. برای مصرف همراه آبیاری هم حتماً نوع مناسب این روش رو بخرید؛ فقط به اسم MAP یا DAP اکتفا نکنید.

برای زمینی که فسفر زیادی دارد، DAP بخریم؟

معمولاً نه؛ وقتی فسفر کافی دارید، خرید کود پرفسفر ضرورتی نداره. اگه فقط نیتروژن کم دارید، سراغ کودی برید که بدون اضافه‌کردن فسفر، همون نیاز رو تأمین کنه.