ورمیکمپوست کودی آلی است که با کمک کرمهای مخصوص از موادی مثل ضایعات گیاهی تهیه میشه. به خاک ماده آلی و مقداری غذا اضافه میکنه و میتونه به نگهداری بهتر آب کمک کنه. برای گلدون و باغچه کاربرد داره، ولی جای همه خاک یا همه کودهای گیاه رو نمیگیره. در ادامه میبینید چطور مصرفش کنید، موقع خرید به چی دقت کنید و اگه خواستید، چطور در خونه بسازیدش. [۱] [۲]
اگه فقط برای چند گلدون ورمیکمپوست میخواید، خرید محصول آماده با دستور مصرف مشخص، از راهانداختن مخزن کرم سادهتره. ساخت خانگی هم شدنیه، ولی به رسیدگی منظم نیاز داره. بعد از کار با مخزن یا کود، دستهاتون رو بشویید. [۶]
ورمیکمپوست با کمپوست معمولی چه فرقی دارد؟
در ورمیکمپوست، کرمهای مناسب همراه با موجودات ریز داخل مواد، به تجزیه ضایعات کمک میکنن. در کمپوست معمولی، مخلوط مواد و هوا و رطوبت مهمه و توده میتونه گرم بشه. اما مخزن کرم نباید مثل توده کمپوست داغ بشه؛ گرمای زیاد به کرمها آسیب میزنه. روش بدون کرم رو در راهنمای کمپوست معمولی توضیح دادیم. [۲] [۳]
ورمیکمپوست خوب میتونه به بهترشدن خاک کمک کنه، ولی آفتکش نیست. اگه گلدون شپشک داره یا ریشهاش پوسیده، اضافهکردن این کود درمانش نمیکنه. اول مشکل گیاه رو مشخص کنید، بعد برای خاک و تغذیهاش تصمیم بگیرید. [۴]
چطور در خانه ورمیکمپوست بسازیم؟
- یک مخزن دردارِ هواخور آماده کنید: هوا باید وارد بشه و رطوبت اضافه راه خروج داشته باشه. مخزن رو زیر آفتاب داغ یا در سرمای شدید نذارید.
- برای بستر، کاغذ یا مقوای ساده و خردشده آماده کنید: نمدارش کنید، ولی آب ازش نچکه؛ مثل اسفنجی که آب اضافهاش رو گرفتهاید. مواد رو فشرده نکنید تا هوا بینشون بمونه.
- کرم مناسب اضافه کنید: کرم مخصوص کمپوست رو از جای مطمئن تهیه کنید. هر کرمی که در باغچه پیدا میکنید، برای مخزن مناسب نیست.
- خوراک رو کمکم بدید: مقدار کمی ضایعات میوه و سبزی رو خرد کنید و زیر بستر بذارید. تا وقتی خوراک قبلی مصرف نشده، مدام ضایعات تازه اضافه نکنید.
- اگه بو یا مگس دیدید، اول خوراک و رطوبت رو بررسی کنید: موادِ روی سطح رو بپوشونید، در صورت خیسی بستر خشک اضافه کنید و خوراکدهی رو موقتاً کمتر کنید.
داخل مخزن گوشت، ماهی، لبنیات، غذای چرب یا فضولات حیوان خانگی نریزید. پوست مرکبات، پیاز و سیر هم برای مخزن ساده خانگی انتخاب مناسبی نیستن. انتظار نداشته باشید ضایعات در چند روز به کود تبدیل بشن؛ برداشت اولیه معمولاً چند ماه زمان میبره و به شرایط مخزن بستگی داره. [۱] [۲]
از کجا بفهمیم ورمیکمپوست آماده است؟
مواد آماده معمولاً تیره و ریزدانهان و بیشترِ تکههای خوراک اولیه در اونها قابلتشخیص نیست. کرمها و تکههای تجزیهنشده رو جدا کنید و به مخزن برگردونید. اگه هنوز بوی تند و غیرعادی میده یا مواد خام زیادی داخلشه، برای گلدون حساس عجله نکنید. برای خرید عمده و مصرف در نشا، مشخصات شوری و کیفیت محصول از رنگ و ظاهر مهمتره. [۱] [۴]
ورمیکمپوست را چطور در گلدان، باغچه و پای درخت مصرف کنیم؟
| محل مصرف | روش کار | چه اشتباهی نکنیم؟ |
|---|---|---|
| گلدان | مقدار مناسب رو با خاک گلدون مخلوط کنید یا طبق دستور محصول روی سطح بریزید. | گلدون رو کامل با ورمیکمپوست پُر نکنید؛ خاک مناسب و راه خروج آب هنوز لازمن. |
| باغچه و سبزی | بهطور یکنواخت در بستر یا اطراف گیاه پخش کنید. | کود رو به ساقه نچسبونید و مواد خام و ناشناخته رو روی سبزی نریزید. |
| درخت و نهال | در محدودهای از خاک که ریشههای فعال هستن پخش کنید، نه به شکل کپه کنار تنه. | مقدار برای نهال کوچک و درخت بزرگ یکی نیست؛ کودهای قبلی رو هم حساب کنید. |
برای مقدار مصرف، اندازه گلدون یا درخت و مشخصات خود محصول مهمه. یک پیمانه برای همه گلدونها جواب نمیده؛ گلدون کوچک خیلی زودتر پُر میشه. از مقدار توصیهشده روی بسته برای همون کاربرد استفاده کنید و برای رشد سریعتر، کود رو چند برابر نکنید. هنگام کاشت نهال هم ورمیکمپوست رو به شکل توده غلیظ زیر ریشه نریزید. [۳] [۵]
اگه ورمیکمپوست مصرف کردید، ممکنه باز هم کود لازم باشه؛ چون ترکیبش در همه محصولات یکسان نیست. مثلاً برای گیاهی که به تغذیه متعادل نیاز داره، کود ۲۰-۲۰-۲۰ هم میتونه بخشی از برنامه باشه، ولی باید غذای موجود در ورمیکمپوست رو در نظر بگیرید. راهنماهای بیشتر رو در بخش آموزش کودها ببینید. [۴]
اگه هنوز بین ورمیکمپوست، کمپوست معمولی و کود دامی مردد هستید، راهنمای کودهای طبیعی کمک میکنه کاربرد هر کدوم رو بشناسید. همه کودهای تیرهرنگ یک ترکیب و یک کاربرد ندارن.
موقع خرید ورمیکمپوست به چه چیزی دقت کنیم؟
دنبال محصولی باشید که مواد اولیه و روش تولیدش مشخصه و برای کاربرد شما دستور مصرف داره. بوی تندِ غیرعادی، تکههای خام زیاد و ناخالصیهایی مثل پلاستیک، نشونههایی هستن که باید درباره کیفیت محصول بیشتر سؤال کنید. ظاهر خوب هم بهتنهایی کافی نیست؛ برای مصرف زیاد، برگه آزمایش مواد غذایی و شوری رو بخواهید. [۴] [۵]
از فروشنده بپرسید برای گلدون میخرید یا باغچه و درخت، و مقدار مناسب چقدره. فقط به ارزونبودن کیسه یا نوشته «ارگانیک» تکیه نکنید. اگه ماده اولیه کود دامی بوده، خوب فرآوریشدنش بهخصوص برای سبزی خوراکی مهمه. راهنمای کود حیوانی تفاوت نوع خام و آماده رو توضیح میده. [۶]
سؤالهای رایج درباره ورمیکمپوست
کرم باغچه را داخل مخزن بریزیم؟
نه، هر کرم خاکی برای این کار مناسب نیست. کرم مخصوص ورمیکمپوست، مثل کرم قرمز کمپوستی، تهیه کنید؛ کرمهای حفار باغچه لزوماً در جعبه و این نوع خوراک خوب زندگی نمیکنن. [۲]
آبِ ته مخزن را به گلدان بدهیم؟
اون مایع رو کود آماده و مطمئن حساب نکنید؛ ممکنه از رطوبت اضافه و مواد نیمهتجزیهشده جمع شده باشه. روی برگ و سبزی خوراکی نپاشیدش. اول رطوبت و خروج آب مخزن رو درست کنید. [۳]
ورمیکمپوست را فقط زمستان پای درخت بدهیم؟
نه، مصرفش فقط مخصوص زمستون نیست. زمان مناسب به نوع درخت، وضعیت خاک و برنامه آبیاری و کوددهی بستگی داره. هر وقت مصرف میکنید، اطراف ناحیه ریشه پخش کنید و به تنه نچسبونید. [۵]
ورمیکمپوست برای غذای گیاه کافی است؟
همیشه نه. مقداری مواد غذایی داره، اما نسبت اونها ممکنه با نیاز گیاه جور نباشه. اگه با وجود خاک، نور و آب مناسب، کمبود مشخصی باقی مونده، باید همون ماده با کود مناسب تأمین بشه. [۴]
منابع مقاله
- سازمان حفاظت محیطزیست آمریکا: ورمیکمپوست خانگی و نگهداری مخزن
- دانشگاه ایالتی اورگن: راهنمای کمپوستسازی با کرم
- دانشگاه ایالتی اورگن: برداشت و کاربرد ورمیکمپوست
- دانشگاه ایالتی اورگن: بلوغ، شوری و آزمایش کمپوست
- دانشگاه ایالتی اورگن: کاربرد کمپوست در باغ و گلدان
- دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا: ایمنی غذای باغچه
