کیمیاکشت |
اثر ضربهای سریع کنترل قوی کنهها ماندگاری مناسب پوشش گسترده آفات کیفیت بالای فرمولاسیون
کنترل کنهها و آفات مکنده در باغات و مزارع همیشه یکی از مهمترین دغدغههای کشاورزان بوده است. کنهها با تغذیه از شیره گیاهی، باعث کاهش رشد، ضعف گیاه، ریزش برگ و افت شدید عملکرد محصول میشوند. سم کنه کش فن پروپاترین (دانیتول) گلسم 1 لیتری یکی از سموم مؤثر و پرقدرت در کنترل انواع کنه و برخی حشرات زیانآور است که به دلیل اثر ضربهای سریع و ماندگاری مناسب، در بسیاری از برنامههای مدیریت آفات مورد استفاده قرار میگیرد.این محصول با عملکرد تماسی و گوارشی، آفات را در مدت کوتاهی از بین میبرد و برای محصولات باغی، زراعی و گلخانهای کاربرد گستردهای دارد.
فرمول شیمیایی و روش ساخت سم
ماده مؤثره این سم فن پروپاترین (Fenpropathrin) است که از گروه پایروتروئیدهای مصنوعی محسوب میشود. فرمول شیمیایی این ترکیب به صورت زیر است:
C22H23NO3
فن پروپاترین یک حشرهکش و کنهکش مصنوعی است که با الهام از ترکیبات طبیعی موجود در گل داوودی تولید شده اما پایداری و قدرت بیشتری نسبت به پیرترینهای طبیعی دارد.
در فرآیند تولید این سم، ترکیبات آلی خاص طی واکنشهای کنترلشده شیمیایی به ماده مؤثره فن پروپاترین تبدیل میشوند. سپس این ماده با حلالها و مواد پایدارکننده ترکیب شده و به شکل امولسیون قابل حل در آب تولید میشود تا مصرف آن در مزرعه آسان و یکنواخت باشد.
فرمولاسیون گلسم به گونهای طراحی شده که:
پایداری مناسبی در شرایط محیطی داشته باشد
روی برگ به خوبی پخش شود
اثر سریع و ماندگار ایجاد کند
در کنترل آفات مقاوم عملکرد مطلوبی داشته باشد
مکانسیم اثر سم
فن پروپاترین از گروه سموم عصبی است و روی سیستم عصبی کنهها و حشرات اثر میگذارد. عملکرد این سم به صورت مرحله به مرحله به شکل زیر است:
مرحله اول: تماس یا ورود سم به بدن آفت پس از سمپاشی، آفت از طریق تماس مستقیم با ذرات سم یا تغذیه از شیره گیاهی آلوده، در معرض ماده مؤثره قرار میگیرد.
مرحله دوم: نفوذ به سیستم عصبیفن پروپاترین وارد سیستم عصبی آفت شده و روی کانالهای سدیمی غشای سلولهای عصبی اثر میگذارد.
مرحله سوم: اختلال در انتقال پیام عصبیدر شرایط طبیعی، کانالهای سدیمی پس از انتقال پیام عصبی بسته میشوند اما این سم باعث باز ماندن غیرطبیعی این کانالها میشود.
مرحله چهارم: تحریک مداوم اعصاب
در نتیجه، سلولهای عصبی به طور مداوم تحریک میشوند و آفت دچار:
لرزش
بیقراری
فلج عضلانی
اختلال حرکتی
خواهد شد.
مرحله پنجم: مرگ آفت پس از فلج کامل سیستم عصبی، فعالیت حیاتی کنه یا حشره متوقف شده و آفت از بین میرود.
ویژگی مهم فن پروپاترین اثر ضربهای سریع آن است؛ به همین دلیل در طغیان شدید کنهها عملکرد بسیار خوبی دارد.
موارد استفاده
سم کنه کش فن پروپاترین گلسم برای کنترل طیف وسیعی از آفات استفاده میشود، از جمله:
کنه تارعنکبوتی
کنه قرمز
کنه زنگ
شتهها
تریپس
برخی لاروها و حشرات مکنده
این سم در محصولات زیر کاربرد فراوان دارد:
مرکبات
سیب
انگور
پنبه
سبزی و صیفی
چای
گیاهان زینتی
محصولات گلخانهای
بهترین زمان مصرف
بهترین زمان استفاده از سم فن پروپاترین زمانی است که جمعیت آفات در مراحل اولیه افزایش باشد. سمپاشی زودهنگام باعث کنترل بهتر و جلوگیری از خسارت اقتصادی میشود.
نکات مهم زمان مصرف:
صبح زود یا عصر هنگام سمپاشی انجام شود
در زمان وزش باد شدید استفاده نشود
در دمای بسیار بالا سمپاشی انجام نگیرد
هنگام مشاهده اولین علائم آلودگی اقدام شود
میزان مصرف
میزان مصرف بسته به نوع محصول و شدت آلودگی متفاوت است اما به طور عمومی:
0.5 تا 1 لیتر در هکتار
یا 0.5 تا 1 سیسی در هر لیتر آب
توصیه میشود قبل از مصرف، برچسب محصول و توصیه کارشناس گیاهپزشکی بررسی شود.
روش مصرف
برای استفاده صحیح از سم دانیتول گلسم مراحل زیر را انجام دهید:
مخزن سمپاش را تا نیمه از آب پر کنید
مقدار توصیهشده سم را اضافه نمایید
مخزن را به خوبی هم بزنید
بقیه آب را اضافه کنید
محلول را کاملاً یکنواخت کنید
تمام قسمتهای گیاه مخصوصاً پشت برگها را پوشش دهید
پوشش کامل سطح گیاه نقش مهمی در موفقیت کنترل کنهها دارد.
احتیاط و هشدارها
دور از دسترس کودکان نگهداری شود
هنگام سمپاشی از ماسک، دستکش و لباس کار استفاده کنید
از خوردن و آشامیدن حین کار خودداری شود
از ورود دام و افراد به محل سمپاشی تا خشک شدن کامل سم جلوگیری شود
برای زنبورعسل و آبزیان خطرناک است
در ظروف اصلی و در محل خنک و خشک نگهداری شود
از شستشوی تجهیزات در منابع آب خودداری کنید
اختلاط پذیری
فن پروپاترین قابلیت اختلاط با بسیاری از سموم و کودهای رایج را دارد اما قبل از اختلاط گسترده، تست سازگاری در سطح محدود توصیه میشود.
از اختلاط با ترکیبات بسیار قلیایی خودداری شود زیرا ممکن است باعث کاهش اثر سم گردد.
سوالات متداول
1- سم فن پروپاترین برای چه آفاتی مناسب است؟
برای کنترل انواع کنهها، شته، تریپس و برخی حشرات مکنده استفاده میشود.
2- آیا دانیتول اثر تماسی دارد؟
بله، این سم دارای اثر تماسی و گوارشی است.
3- بهترین زمان سمپاشی چه موقع است؟
صبح زود یا عصر، زمانی که هوا خنکتر است.
4- آیا این سم برای گیاهان گلخانهای مناسب است؟
بله، در بسیاری از محصولات گلخانهای کاربرد دارد.
5- ماندگاری سم فن پروپاترین چقدر است؟
بسته به شرایط محیطی و شدت آلودگی، ماندگاری مناسبی دارد و اثر آن چندین روز باقی میماند.
6- آیا میتوان این سم را با کود مخلوط کرد؟
در بسیاری موارد بله، اما تست اختلاط قبل از مصرف توصیه میشود.
7- آیا این سم برای زنبورعسل خطرناک است؟
بله، برای زنبورها و حشرات مفید خطرناک است.
8- دوره کارنس این سم چقدر است؟
بسته به نوع محصول متفاوت است و باید طبق برچسب مصرف شود.
9- آیا کنهها نسبت به این سم مقاوم میشوند؟
مصرف مکرر و بدون تناوب ممکن است باعث مقاومت شود.
10- آیا فن پروپاترین اثر سریع دارد؟
بله، این سم دارای اثر ضربهای سریع روی آفات است.
نقد و بررسی وجود ندارد.